Yeni biznesə başlayan və ya fəaliyyətini genişləndirən sahibkarın ilk suallarından biri budur: işim üçün lisenziya lazımdırmı? Lisenziya tələb olunan fəaliyyətlər qanunvericiliklə müəyyən edilir və əsasən insanların həyatı, sağlamlığı, təhlükəsizliyi, ətraf mühit və ictimai maraqlarla bağlı olan sahələri əhatə edir. Bu yazıda belə sahələrə ümumi baxış təqdim edirik və lisenziya müraciətinə necə hazırlaşmağı izah edirik.
Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır. Konkret fəaliyyətinizin lisenziya və ya icazə tələb edib-etmədiyini qüvvədə olan qanunvericiliyə əsasən yoxlamaq lazımdır.
Lisenziya və icazələr: hüquqi əsas
Azərbaycanda lisenziya və icazələr “Lisenziyalar və icazələr haqqında” Qanunla tənzimlənir. Qanun hansı fəaliyyət növlərinin lisenziya, hansı hərəkət və obyektlərin isə icazə tələb etdiyini, eləcə də onların verilməsinin ümumi qaydasını müəyyən edir. Lisenziya və icazələri səlahiyyətli dövlət orqanları verir.
Lisenziya tələb olunan fəaliyyətin lisenziyasız aparılması ciddi hüquqi nəticələrə səbəb ola bilər. Buna görə fəaliyyətə başlamazdan əvvəl onun hüquqi statusunu dəqiqləşdirmək hər zaman daha sərfəlidir.
Lisenziya tələb olunan əsas fəaliyyət sahələri
Aşağıda praktikada ən çox rast gəlinən sahələri qruplaşdırmışıq.
Sənaye və texniki təhlükəsizlik
Bu qrupa düzgün istismar edilmədikdə insanlar və əmlak üçün təhlükə yarada bilən obyekt və avadanlıqlar daxildir: təhlükəli istehsalat obyektlərinin istismarı, qaz təchizatı və qaz qurğularının istismarı, liftlərin və digər qaldırıcı qurğuların istismarı, təzyiq altında işləyən avadanlıqların istismarı. Burada texniki vəziyyət, ixtisaslı kadr və təhlükəsizlik prosedurları xüsusi önəm daşıyır.
Enerji və yanacaq
Elektrik enerjisinin istehsalı, ötürülməsi və paylanması, istilik enerjisinin istehsalı və təchizatı, neft və qaz məhsullarının saxlanması və satışı bu sahəyə aiddir. Bu fəaliyyətlər həm təhlükəsizlik, həm də istehlakçıların fasiləsiz təchizatı baxımından həssasdır.
Tikinti və layihələndirmə
Tikinti-quraşdırma işləri, memarlıq və mühəndislik layihələndirmə xidmətləri, xüsusi təyinatlı obyektlərin tikintisi. Bu sahədə tələblər əsasən mütəxəssislərin ixtisası, texniki imkanlar və işlərin keyfiyyətinə nəzarətlə bağlıdır.
Təhsil
Özəl təhsil müəssisələrinin yaradılması və fəaliyyəti, eləcə də təlim və kurs fəaliyyətləri. Təhsil sahəsində tədris proqramları, müəllim heyəti və tədris şəraiti əsas diqqət mərkəzindədir.
Səhiyyə və əczaçılıq
Özəl tibb müəssisələrinin fəaliyyəti və əczaçılıq fəaliyyəti, o cümlədən apteklər və dərman vasitələrinin dövriyyəsi. Bu sahədə insan sağlamlığı birbaşa təhlükə altında ola biləcəyi üçün tələblər xüsusilə ciddidir.
Nəqliyyat
Sərnişin və yük daşımaları, avtomobil, dəniz və digər nəqliyyat xidmətləri. Nəqliyyat vasitələrinin texniki vəziyyəti və sürücülərin, heyətin hazırlığı bu sahədə əsas meyarlardır.
Rabitə və informasiya texnologiyaları
Telekommunikasiya xidmətləri və internet provayder fəaliyyəti. Bu sahədə texniki infrastruktur, xidmətin keyfiyyəti və məlumatların qorunması ön plandadır.
Təhlükəsizlik və mühafizə
Özəl mühafizə xidmətləri, yanğından mühafizə və təhlükəsizlik sistemləri ilə bağlı fəaliyyətlər. Heyətin hazırlığı və istifadə olunan vasitələr ciddi nəzarət altındadır.
Ətraf mühit və ekoloji fəaliyyətlər
Təhlükəli tullantıların idarə olunması və ekoloji təsirin qiymətləndirilməsi ilə bağlı fəaliyyətlər. Bu sahədə ətraf mühitə mümkün təsirlərin qarşısının alınması əsas məqsəddir.
Digər sahələr
Bəzi hallarda reklam fəaliyyəti, lotereyalar və xüsusi icazə tələb edən digər fəaliyyətlər də lisenziya və ya icazə əsasında aparılır. Bundan əlavə, qanunvericilik başqa fəaliyyət növlərini də müəyyən edə bilər.
Fəaliyyətinizin lisenziya tələb edib-etmədiyini necə yoxlamalı?
- Fəaliyyəti dəqiq təsvir edin. Nə edəcəyinizi, hansı obyekt və avadanlıqdan istifadə edəcəyinizi, kimə xidmət göstərəcəyinizi yazın.
- Fəaliyyəti hissələrə bölün. Bir biznes modeli bir neçə ayrı lisenziya və ya icazə tələb edən fəaliyyətdən ibarət ola bilər.
- Qanunvericiliklə müqayisə edin. Hər hissəni lisenziya və icazə tələb olunan fəaliyyətlərin siyahısı ilə tutuşdurun.
- Tələbləri qiymətləndirin. Lisenziya lazımdırsa, obyekt, avadanlıq, kadr və sənədləşmə baxımından hazır olub-olmadığınızı yoxlayın.
Bu yoxlama mürəkkəb görünürsə, peşəkar konsultasiya vaxta qənaət edir və sonradan yarana biləcək riskləri azaldır.
Lisenziya müraciətinə hazırlıq
Fəaliyyətin lisenziya tələb etdiyi müəyyən edildikdən sonra müraciət prosesi başlayır: tələblərin təhlili, uyğunluğun təmin edilməsi, sənədlərin hazırlanması, elektron müraciətin təqdim edilməsi, zəruri hallarda yerində baxış və nəhayət lisenziyanın alınması. Prosesin ətraflı izahını Azərbaycanda lisenziya almaq haqqında yazımızda tapa bilərsiniz.
Bir çox lisenziya tələbi təhlükəsizlik, keyfiyyət və ətraf mühitin idarə edilməsi ilə bağlıdır. Belə sistemləri beynəlxalq standartlar əsasında qurmuş müəssisələr tələblərə uyğunluğu daha asan nümayiş etdirir. Bu barədə ISO standartları səhifəmizə baxa bilərsiniz.
Proxima Group necə kömək edir?
Proxima Group lisenziya və icazə prosesində müşayiət xidməti göstərir: fəaliyyətinizə tətbiq olunan tələbləri ilkin təhlil edir, sənədlər siyahısını hazırlayır, müraciət paketinin formalaşdırılmasına və prosesin dövlət qurumları ilə koordinasiyasına dəstək oluruq. Lisenziya və icazə barədə yekun qərarı səlahiyyətli dövlət orqanı qəbul edir; konkret tələblər müraciət tarixinə qüvvədə olan rəsmi mənbələrdən yoxlanmalıdır. Xidmətin bütün mərhələləri və əhatə etdiyimiz sahələr lisenziya və icazələrin alınması səhifəsində təqdim olunub.
Nəticə
Lisenziya tələb olunan fəaliyyətlər əsasən insanların təhlükəsizliyi, sağlamlığı, ətraf mühit və ictimai maraqlarla bağlı sahələrdir. Fəaliyyətə başlamazdan əvvəl onun hüquqi statusunu yoxlamaq, lazım olan bütün lisenziya və icazələri müəyyən etmək və müraciətə vaxtında hazırlaşmaq biznesi gözlənilməz risklərdən qoruyur. Fəaliyyətiniz barədə sualınız varsa, bizimlə əlaqə saxlayın.
Bir şirkətə bir neçə lisenziya lazım ola bilərmi?
Bəli. Məsələn, tikinti şirkəti həm tikinti-quraşdırma, həm də layihələndirmə ilə məşğul olursa, hər fəaliyyətin tələbləri ayrıca yoxlanılmalıdır. Eyni şəkildə, istehsal müəssisəsində qaz qurğuları, liftlər və ya təzyiq altında işləyən avadanlıqlar varsa, onların istismarı da ayrıca tələblərə tabe ola bilər.
Fəaliyyət genişləndikdə yeni lisenziya lazımdırmı?
Yeni fəaliyyət növü, yeni obyekt və ya xidmət ərazisinin dəyişməsi əlavə lisenziya, icazə və ya mövcud lisenziyada dəyişiklik tələb edə bilər. Genişlənmədən əvvəl bunu yoxlamaq tövsiyə olunur.
Lisenziyanı kim verir?
Lisenziya və icazələri səlahiyyətli dövlət orqanları verir. Məsləhətçi şirkətlər isə müraciətin hazırlanmasında və prosesin müşayiətində dəstək olur.
